O vindeiro 26 de decembro presentarase na capital chairega o libro Conversas arredor de Xorima, de Paulo Naseiro, editado polo Instituto de Estudos Chairegos. O evento marca o despegue do Proxecto Xorima, un proxecto transmedia que busca homenaxear o grupo de folk Xorima a través de múltiples medios e plataformas, recuperando a súa memoria e reunindo os membros da primeira formación despois de corenta anos. Xorima foi un grupo revelación no nacente folk instrumental galego dos anos oitenta. Chegaron a actuar nos máis importantes festivais de folk en Galicia e traspasaron as súas fronteiras para acudir a citas como o Festival Intercéltico de Lorient. Do seu paso pola historia do folk galego deixaron pegada nun disco gravado en 1985. O proxecto Xorima xa conta cunha páxina web, proxectoxorima.com, e está a producir un documental que será estreado o ano próximo. Nas redes sociais, pódense seguir todas as novidades a través de Twitter (@Proxecto_Xorima), Instagram (proxecto_xorima) e Facebook (@ProxectoXorima). A presentación do libro Conversas arredor de Xorima terá lugar no Auditorio Municipal de Vilalba ás 20.00h, nun evento que tamén contará coa actuación de Xorima. As entradas, de balde,están dispoñibles na Casa da Cultura de Vilalba e na páxina web do Concello de Vilalba. A organización do evento corre a cargo do Instituto de Estudos Chairegos, como principal asociación participante no proxecto, en colaboración co Concello de Vilalba.
Este sábado, día 27, ás 17 hrs, na Casa-Museo Manuel María, acolleremos unha contada, Contar co vento, para público infantil (maiores de 3 anos) e familiar con María da Pontragha. María, acompañada do acordeón de Miguelón Paz, contará, ás 17 horas, historias de medo, de risa e bonitas a rachar. Cómpre reservar previamente en contacto@casamuseomanuelmaria.gal ou no whataspp 698177621. O prezo do billete é de 2 euros.
Cando Luís do Merlo non acudiu un serán á lectura colectiva das oito, ninguén lle deu importancia. Era normal que de vez en cando alguén faltase por atoparse indisposto ou por algunha urxencia, sen que puidese avisar da súa ausencia. Pero que ao día seguinte tampouco se presentase, sen dar ningún tipo de explicación, empezou a levantar sospeitas; sospeitas que se fixeron evidentes cando por terceira vez non apareceu pola biblioteca.
Aquel mesmo serán, en asemblea urxente, decidiron nomear unha representante que fora falar con el, por ver que lle acontecera. A elixida foi Adela do Couso, muller de carácter afable e conciliador, que xa outras veces tivera que intervir en situacións conflitivas e con resultados satisfactorios. Quedou de presentarse a primeira hora da mañá seguinte na casa do Merlo.
Luís vivía nunha pequena casa, un pouco afastada da aldea. Era viúvo e sen fillos, labrego e tamén zoqueiro, aínda que deste tipo de calzado, xa en desuso, só facía algún de vez en cando para unha tenda de agasallos típicos de Lugo. Cando chegou Adela estaba regando os tomates, era pleno mes de agosto e ía máis de tres semanas que non caia unha gota de auga.
—Bo día, Luís. Este ano non imos ter nada, con esta seca morre todo. No que levamos de verán só choveu un día ou dous a principios de mes. Unha ruína.
—Que milagre, Adela. E logo que che trae por aquí?
—Pois xa o debías saber, penso eu. Que che pasou estes días?
—Nada muller, que me ía pasar?. Que non se me apetecía ir.
—Non se che apetecía? E non sabes que é obrigatorio acudir, e se non se pode, xustificalo?
—Boh! boh! Déixate de andrómenas. Non fun porque non me deu a gana e xa está.
—Mira ben o que fas e o que dis, Luís, que pode traerche problemas.
—Non teño tempo nin ganas de lerias. Lisca e dilles o que queiras —rematou a conversa Luís, dando media volta, seguindo coa rega e deixando coa palabra na boca a Adela.
Esa mesma noite volveu haber xuntanza e convocouse para o día seguinte ao veciño díscolo para que dera explicacións. Cousa que fixo. Aduciu que xa levaba máis de tres meses sen ler nada e que aínda que ía ás lecturas colectivas, era todo aparencia, que pasaba as follas para disimular, pero que xa non lía . Que canso de finxir decidira cortar polo san e non volver máis. Dixo que se dera conta de que a lectura alienaba á persoa, que ler todas esas fantasías para o único que servía era para volver a un tolo e que desde que deixara os libros sentíase máis libre e o que era máis importante, totalmente feliz.
Non houbo xeito de que rectificase, polo que despois dun longo debate decidiuse expulsalo da comunidade e ofrecerlle a cova da rula para ir vivir; veredicto que aceptou de bo grado
—Antes de coller outro libro, voume vivir co lobo que me comprende bastante mellor ca vos —sentenciou.
Mais o que parecía ser nunha simple anécdota, non sería tal, senón todo o contrario, sería a mecha que prendería o lume.
Ao cabo dunha semana ausentouse Piedade da Torre, logo Eusebio, o Capador, Manolita da Fonte, Pedro Barxas… Non había maneira de apagar aquel lume que ameazaba con converterse nun incendio devastador, polo que foi preciso decretar unha amnistía e permitir a volta dos exiliados, deixando liberdade para que cada quen fixese o que considerase.
Mais as desercións continuaban , cada vez acudían menos veciños á biblioteca, ata que rematou por non ir ninguén. Era urxente unha asemblea para tomar unha decisión definitiva. Alí cada quen expuxo as razóns polas que deixara de ler, algunhas ben curiosas, pero todas cun nexo común, que esquecerse dos libros lles dera máis sosego, que estaban fartos de pensar tanto e que o único que lles producía era desacougo. En definitiva, que agora eran máis felices, coma xa dixera no seu día, Luís do Merlo.
A asemblea, despois de varias propostas, entre as que se atopaban a de queimar os libros e usar a biblioteca para lugar de repouso onde poder acougar do labor diario, ata outras que avogaban por queimar todo o edificio e que non ficara pegada algunha do que fora lugar de lectura, optou por unha solución intermedia. Deixar todo tal coma estaba, ben pechado, coa prohibición, baixo pena de exilio, de entrar no seu interior, e que fora o tempo, implacable verdugo, o encargado de facer xustiza. A xuntanza rematou coa declaración de, “Castrofoxán, aldea ceibe de libros”.
A prensa non agardou un día para facerse eco da noticia, que adquiriu carácter internacional. Desde esa data, aldeas, cidades, rexións, incluso nacións, seguiron o ronsel de Castrofoxán. Un verdadeiro andazo, que de seguir así, suporá en pouco tempo a desaparición total do que, ata o de aquí, foi un dos máis importantes vehículos de transmisión cultural.
Manuel María (1929-2004) e Neira Vilas (1928-2015) son dous autores fundamentais da literatura galega da segunda metade do século XX. Ambos pertencen, por idade, á mesma xeración, mais en canto o primeiro desenvolve a súa actividade literaria desde o interior da nación en tempos de ditadura e nas primeiras décadas do período posfranquista, o segundo faino fundamentalmente desde a Galiza emigrante, seguindo o pulso cultural do seu país a quilómetros de distancia. Aínda así, mantiveron unha intensa relación por correspondencia, nomeadamente na década de 60 e nos primeiros anos da seguinte, que se foi transformando nunha amizade epistolar sustentada no compromiso mutuo coa lingua e a cultura galegas e coas clases populares.
As persoas interesadas en asistir a esta actividade, por favor, anotádevos previamente contestando este correo electrónico.
Aproveitamos este aviso para vos anunciar que o próximo 28 de novembro, domingo, ás 18.30, no auditorio municipal Gustavo Freire de Lugo, levarase a escena A lúa vai encuberta, proxecto gañador do 2º Certame Manuel María de Proxectos Teatrais. Animámosvos, a todos aqueles e aquelas que sexades de Lugo e comarca, a que asistades. Esta peza interpretada polas compañías Incendiaria e A Quinta do Cuadrante, ten como elenco artístico a Tito Asorey, Melania Cruz, Vanesa Sotelo e Davide González. Non o dubidedes, ídelo pasar moi ben e paga moitísimo a pena vela. Máis información sobre os billetes en
Falando do primeiro amor, véñenme á mente aqueles dous irmáns de Fabeiro (O Bierzo), Tito e Tita, que se fixeron famosos nos oitenta, cantando rancheiras, unha delas, precisamente “El primer amor”. Lembrádevos? Tiñan un bar na vila de nome “Tito y Tita”, montado co que gañaron vendendo discos e rexentado polos irmáns. Eran en total dez, fillos dun traballador de Unión Fenosa.
Preguntarédesvos. E que pintan aquí os irmáns de Fabeiro? Pois eu mesmo non o sei. Hai uns meses lin en “La Nueva Crónica”, unha entrevista que lles facían para saber o que fora da súa vida e a que se adicaban na actualidade, e hoxe cando estaba a piques de durmir a sesta, véuseme a mente a canción: “Oye hermanita quiero contarte, quiero pedirte que me aconsejes…” E dixen. Teño que falar do primeiro amor.
E aquí estou, lapis e papel na man, disposto a abrirme en canle. Mais non vos fagades ilusións, porque realmente o que ides ler non ten nada que ver co primeiro amor, nin tan sequera co amor, ou poida que si. Porque, sendo sincero, non me lembro cal foi ese amor, por todos loado, si, ese do que ninguén se esquece. Pois resulta que eu, si o esquecín, raro que é un. A non ser que sexa amor o que me pasou cando tiña cinco anos, aínda que eu coido que foi sexo puro, e non sei se duro.
A historia, podería ser bonita. Alumno que se namora da súa mestra, un clásico; neste caso neno de párvulos que se namora da mestra. Pero aviso, se foi amor, foi efémero e con desenlace fatal, castigado ao cuarto das ratas, aquel do que vos falei o outro día.
Eu daquela, gustábame andar a catro patas, nada por outro lado raro, para un neno desa idade. Raro, si foi despois, cando xa de adolescente, sendo estudante en Lugo, imitaba polos corredores do piso o salto da ra, emitindo o célebre son: croa, croa,croa… Pois ben, canso de escribir “ ma me mi mo mu mi mamá me mima” , cando a mestra estaba despistada, comecei a camiñar a catro patas ata chegar a debaixo da súa mesa. Niso que me ve e dime:
—Pero Susito, que es lo que haces aquí?
Apenas dixen a frase “Nada, señora maestra”, un compañeiro, mágoa que non me lembre quen foi, a vinganza ía ser terrible, érguese da cadeira e di:
—No le haga caso maestra, que lo que quería era verle las piernas, que me lo dijo a mí.
Mal raio o parta! Aínda hoxe non se me esquece, dúas horas no cuarto temible, esperando que dun intre a outro aparecese unha manda de ratas, dispostas a comerme as orellas. Nada diso ocorreu e todo rematou nun susto e, quen sabe, no fin dun prometedor amorío.
