Queres entendelo e de aí agroma o barullo. Non cabe, non é un espazo racional.
Un cadaleito flota nun mar en calma, nun todo extinguible sansanícase unha sucesión de incomprensións. Un ruído inevitable de cadeas. A presenza continua dunha negación.
Non existe nada, tampouco nós. Anque o diga, anque nos pronuncie, o certo é que non sei como contarche que trazo no aire unha palabra branda, frouxa, baldía. Unha expresión allea. Non te podo conxugar porque non son.
Tecida, vaga unha inconsistencia que non me contempla, amarrada a un lóstrego que non define ningún camiño. Non hai ninguén aquí, onde noutrora houbo unha espera de ti, unha mirada na túa procura, que hoxe se dilúe enganchada a ese outro, que é soamente unha idea de min.
O manifesto da investigadora pon en valor a emoción e a presenza na narración oral fronte ás pantallas
O 20M, un día para reivindicar a lingua galega como vehículo vivo de creación e encontro
Festival Atlántica, Sete Falares e NOGA impulsan unha xornada para visibilizar a narración oral
O 20 de marzo, Día Mundial da Narración Oral, Galicia súmase a esta celebración internacional reivindicando a narración oral como unha arte escénica viva, contemporánea e profesional. A xornada está impulsada polo Festival Atlántica, o festival Sete Falares e NOGA (Asociación de Narradoras e Narradores Orais de Galicia), co obxectivo de visibilizar un sector consolidado e reforzar o seu recoñecemento cultural.
Nesta edición, o pregón corre a cargo da investigadora e académica Camiño Noia, unha figura clave na cultura galega: fundadora de Xerais, autora da antoloxía Palabra de muller, entre moitas obras, antropóloga e piar fundamental na investigación da oralidade en Galicia. Ao longo da súa traxectoria desenvolveu un traballo pioneiro na recollida, análise e clasificación da narrativa oral galega, creando un amplo catálogo que sitúa os contos tradicionais galegos en diálogo coas tradicións europeas e universais.
No seu pregón, Camiño Noia reivindica a forza da palabra viva fronte á “letra morta”, lembrando a emoción única de escoitar un conto na voz dunha persoa. Destaca o papel da narración oral como forma de comunicación esencial que constrúe comunidade, fronte ás dinámicas das redes dixitais que, moitas veces, afastan ás persoas do encontro directo.
A autora subliña tamén a importancia da transmisión oral na infancia e na educación, así como o valor insubstituíble da presenza: “A voz presencial é a mellor pantalla na que nenos e nenas escoiten os contos”.
Nun contexto no que a tecnoloxía multiplica os contidos, Noia lembra que ningunha máquina pode substituír a emoción da voz que conta, e reivindica o papel das persoas que narran como transmisoras de cultura, memoria e afectos.
A celebración do 20 de marzo pon tamén o foco na necesidade de profesionalizar o sector da narración oral, promovendo programacións estables e diversas que non se limiten ao público infantil, senón que inclúan tamén espectáculos para público adulto, recoñecendo así a amplitude e riqueza desta disciplina artística.
Así mesmo, esta xornada é unha oportunidade para reivindicar a lingua galega como lingua de creación, transmisión e encontro, reforzando o seu uso vivo a través das historias compartidas.
Co gallo desta celebración, desenvolverase unha ampla programación de funcións en distintos puntos do país, nas que narradoras e narradores galegos levarán os contos a bibliotecas, teatros, centros culturais e espazos comunitarios, enchendo Galicia de historias.
O Día Mundial da Narración Oral convértese así nunha chamada colectiva a escoitar, contar e compartir, e tamén nun convite, como sinala a propia Camiño Noia, a “darlle voz a este país que moitos pensan pequeno, mais que é moi grande en historias”.
Polos camiños da terra van quen queren chegar lonxe, de vagar, atopando atrancos, e persoas descoñecidas, e aventuras fantásticas ou pequenas peripecias, perigos, sorpresas. Polos camiños do ar van quen adiviñaron como voar, coa axuda de paxaros ou alfombras, de vasoiras ou de refachos de vento. Polos camiños do mar van quen esperan atopar illas misteriosas, música feita por ondas e sereas, baleas brancas, luras xigantes, tesouros que poden non ser de ouro nin de prata, senón de corais e criaturas das profundidades. E os contos viaxan, de boca en boca, pola terra, polo mar e, sobre todo, polo ar.
Paula Carballeira, contadora, actriz, directora teatral e dramaturga (é Premio estatal de literatura dramática en 2023), acode, regularmente, aos principais festivais e eventos de narración oral nacionais e internacionais. Ten máis de trinta libros publicados (álbum ilustrado, narrativa, poesía, teatro, ensaio), moitos deles traducidos a varias linguas, e a maioría pensados para a infancia e a xuventude.
O galardón está dotado con 7.000 euros e a publicación íntegra da obra gañadora, xunto a unha flor natural e un diploma. E o prazo de inscricións é de tres meses a partir da data de publicación das bases no Boletín Oficial da Provincia de Lugo. (Remate do prazo de presentación o 21 de maio)
Poderán participar neste concurso todos os autores e autoras que o desexen, sempre que presenten as obras en lingua galega. Os poemas serán orixinais e inéditos, non premiados noutros concursos en datas anteriores ao fallo do xurado.
O Concello de Vilalba defende o impulso á produción cultural como unha das súas prioridades, apostando ademais pola creación poética en lingua galega, un obxectivo que queda reflexado neste concurso que chega a súa 52 edición.
O seu prestixio está vencellado a nomes tan recoñecidos da literatura galega como Helena Villar Janeiro, Darío Xohán Cabana, Xavier Alcalá ou Yolanda Castaño, que forman parte do elenco de gañadores dende a súa creación no ano 1975.
