· A partir das 18.30 horas, Noelia Carioca estará na Biblioteca Anxel Casal cun espectáculo para nenos titulado ‘Contos e papaventos’
· Ás 20.30 horas, Rubén Martínez estará con ‘Cuenterías’ no local Dospasos de Bertamiráns
· Tamén ás 20.30 horas Charo Pita actuará na Igrexa da Universidade de Santiago de Compostela
As restricións que entran en vigor este venres non van impedir que os contos do Festival Atlántica tomen de novo a cidade picheleira. Tres narradores ben dispares, Noelia Carioca, Rubén Martínez e Charo Pita, protagonizarán tres sesións de historias para todos os gustos e públicos.
Noelia Carioca
A primeira cita será con Noelia Carioca e co seu espectáculo ‘Contos e papaventos’ na Biblioteca Pública Anxel Casal a partir das 18.30 horas. Esta narradora salmantina, co apoio de bonecos, obxectos e instrumentos musicais, vai ser quen de lles dar vida ás historias que brindará ao público para facelo voar alto coma os papaventos. Un espectáculo cheo de animais, poesía e ritmo para rir, soñar e gozar pensado para nenos de entre 3 e 8 anos. Aínda que a entrada é gratuíta, para asistir cómpre recoller o convite no mostrador de información 30 minutos antes do comezo da actividade.
Noelia González, alias ‘Carioca’, é licenciada en Pedagoxía, pero dende que descubriu o poder da palabra dedícase á narración oral. Leva os seus contos a escolas, bibliotecas, prazas e garderías, sempre coa a maleta chea de obxectos que toman vida nos seus espectáculos. Compaxina os contos coa docencia nunha escola de circo e coa interpretación.
Cuentería venezolana
Rubén Martínez
Algo máis tarde, ás 20.30 horas, e no local Dospasos de Bertamiráns estará Rubén Martínez cunha sesión de ‘Cuentería’. Un espectáculo para adultos que consiste nunha selección de historias de seu no que este narrador venezolano amosa a súa visión absurda, máxica e extravagante do mundo. [Dospasos | rúa Pesqueiras 6, local 10, Bertamiráns | prezo 7,5 € | reserva de entradas por WhatsApp en 660619071]
Rubén Martínez é xornalista, músico, escritor, actor, contacontos e director do Festival de Narración Oral de Barcelona ‘Munt de mots’. Atesoura trinta e cinco anos de profesión, cheos de creatividade, traballo e moita imaxinación. Foi pioneiro da narración oral en Venezuela, Chile e Cataluña. Formador de narradores e narradoras orais no Programa Atrapa la Paraula, do Consorci de Biblioteques de Barcelona dende o ano 2002.
Contos na igrexa
Charo Pita
Tamén ás 20.30 horas, pero na Igrexa da Universidade de Santiago de Compostela, os amantes dos contos teñen unha cita con Charo Pita e co espectáculo ‘Baixo a lúa ás 20.30’, unha escolma de historias sobre os corpos que se abalan nas sombras, nas alegrías, nos medos e nos soños que nos desvelan. A ollada, o silencio e, como non, a palabra son os protagonistas destes relatos. Algúns deles proceden da tradición oral de lugares remotos e outros, da propia narradora, pero todos foron concibidos para gozar das noites de luar.
A galega Charo Pita naceu á idade de seis anos cando rematou de ler o seu primeiro libro. Leva contando historias de viva voz e impartindo obradoiros de narración oral e lectura en voz alta desde o ano 94, como narradora en solitario, dentro de espectáculos bilingües inglés-galego, ou en sesións nas que se combinan os contos e a música. Como escritora ten máis dunha ducia de libros publicados. Recibiu algúns premios literarios, o premio Espiral Maior de poesía no ano 2001 e no 2018, ou o Manuel Murguía de narracións breves para adultos, entre outros. Participou tamén en proxectos musicais e teatrais como na Nena e o grilo no país das apertas xunto a Magín Blanco, en Estamos no verán xunto a Xoán Curiel ou en No país do vento da man de María Faltri e Jorge Juncal.
Máis Atlántica, máis contos
O Festival proseguirá durante os días 7 e 13 de novembro e o 5 e 6 de decembro con máis actuacións noutros concellos galegos. A información sobre os artistas pódese consultar na web do festival (http://festivalatlantica.gal/). Tamén están dispoñibles o programa das actuacións e mais os detalles sobre o proceso de reserva de convites.
Agás no caso de Ferrol e Teo, a maioría das funcións son, polo de agora, presenciais, pero dada a cambiante situación sanitaria, esta previsión está suxeita a modificacións. En todo caso, calquera alteración será anunciada a través das canles do Festival Atlántica.
O libro reconstrúe o pensamento e a loita da compañeira de Castelao, unha persoa que percorreu o mundo na defensa da dignidade e dos dereitos do pobo galego fronte ao fascismo e a impunidade.
Tras a presentación, manteremos coa autora un coloquio. A entrada é libre, mais por mor das limitacións de aforo, as persoas interesadas en asistir deben inscribirse a través do correo electrónico contacto@casamuseomanuelmaria.gal ou do whatsapp 698177621.
Montse Fajardo Pérez (Vilagarcía, 1973) é licenciada en Ciencias Políticas e da Administración e ten un máster en Dereito das Administracións e Institucións Públicas, mais a súa traxectoria profesional sempre estivo vinculada ao xornalismo.
Traballou en O Salnés Siradella, Radio Ames, Diario de Arousa e Faro de Vigo e é colaboradora habitual de faladoiros radiofónicos.
Na actualidade forma parte do equipo redactor do programa A memoria das mulleres, promovido pola Concellaría de Patrimonio e Memoria Histórica do Concello de Pontevedra. No seu marco participou no libro Do gris ao violeta. Achega á historia das mulleres pontevedresas co texto, As que quedaron, no que analiza a repercusión da represión franquista sobre as familias afectadas. Nesa liña imparte por centros educativos e asociacións culturais galegas a charla A represión sobre as mulleres tras o golpe de Estado do 36.
En solitario é a autora dos libros Matriarcas. Mulleres en pé de vida (2012), Un cesto de mazás. Memoria das vítimas do 36 e do tempo que veu (2015), Invisibles. Relatos do maltrato (2017) e O escalón de Ulises. A Pontevedra dos afectos de María Victoria Moreno, a mestra que escribía libros (2018)
Ademais, foi a comisaria da exposición itinerante Rexas, mulleres baixo o terror franquista, posta en marcha pola Deputación de Pontevedra en 2017.
En outubro de 2018 gañou a II edición do premio de Xornalismo “Lueiro Rey” que organiza o Concello de Fornelos de Montes, co seu artigo “O universo de Carlos”, protagonizado por un neno con autismo.
· A programación de Santiago comeza coa retransmisión en liña do espectáculo de Fernando Saldaña nas redes sociais dos centros socioculturais de Santiago
· A partir das 20.30 horas será a quenda de José Luis Gutiérrez ‘Guti’ no Centro Xove da Almáciga
· Todas as funcións son gratuítas pero cómpre reservar por adiantado o convite
· O espectáculo de Charo Pita xa esgotou as súas reservas e outros están a piques de completar o aforo
Este xoves, 5 de novembro, os contos do Festival Atlántica volverán a Galicia para completar a súa oitava edición, interrompida de súpeto pola declaración do estado de alarma. Malia as restricións sanitarias vixentes, o veterano encontro de narración oral vai dar programado 24 espectáculos, que se van desenvolver os días 5, 6, 7 e 13 de novembro e mais o 5 e o 6 de decembro cun formato híbrido que compaxinará as sesións presenciais coas actuacións en liña.
Fernando Saldaña
No caso de Santiago, a primeira cita será este xoves, 5 de novembro, co narrador Fernando Saldaña, que brindará unha función en liña do ‘Peixe de ouro’ que se retransmitirá a través das redes dos centros socioculturais de Santiago de Compostela. Trátase dun espectáculo para nenos de entre 3 e 8 anos que está baseado no conto clásico co mesmo título. Nel nárrase a historia de avaricia dunha familia que, tras recibir un desexo por parte dun peixe, quere máis e máis e máis.
O salmantino Fernando Saldaña é, ante todo, e sobre todo, contacontos. Tamén é mago, actor, director de teatro, ilustrador e humorista gráfico. Saldaña ten traballado na radio e en televisións locais, foi deseñador gráfico, locutor, profesor de circo e de programas informáticos… Pero o que máis lle gusta é contar historias. A todos. Para todas as idades: desde os bebés ata os que hai tempo que chegaron aos cen.
Nos seus cofres, baúis e maletas ten contos gardados para todos e cada un. Saldaña asenta a narración nos obxectos cotiáns, nos xogos de maxia, en bonecos e monicreques, no seu corpo e na súa voz, para que o espectador viva cada unha das súas palabras, como el as goza cando sobe a un escenario ou se coloca diante do seu público nunha escola, biblioteca, xardín ou praza.
Tradición oral zamorana
José Luis Guitiérrez ‘Guiti’
Algo máis tarde, ás 20.30 horas, José Luis Gutiérrez ‘Guti’ levará ata o Centro Xove da Almáciga as súas ‘Historias de filandar’ (reserva anticipada en festivalatlantica.gal). Neste espectáculo o romance e o conto tradicional vanse zarrapicando da xeografía, da vida das cociñas, dos traballos do campo, das historias de vida de cada informante, e de cada vella que entra e sae do escenario da man deste zamorano. Funciona como un exercicio de agradecemento a quen lle regalou o testemuño dun mundo oral, e aspira a ser, para quen escoita, unha volta ao tempo feliz no que a palabra do vello era necesaria
José Luis Gutiérrez é gaiteiro, cantador, bailador e, sobre todo, contador de historias. Todos os contos e romances que usa recolleunos directamente de narradores tradicionais, os máis deles de anciáns do mundo rural cos que compartiu moitos bos intres. Procura conservar o carácter dialectal de cada narración e mais a atmosfera que envolvía o narrador tradicional, carente de artificios nun mundo sen tele nin radio. ‘Guti’ traballa principalmente no ámbito rural procurando dalgún xeito restablecer a cadea de comunicación-transmisión da cultura oral rota pola condena dos anciáns ao silencio nunha sociedade dominada polo que se repite desde o televisor. Polo seu espectáculo A pelo recibiu no 2015 o Premio de Interpretación Masculina na XII Edición dos Premios Moretti de Teatro.
Entradas esgotadas
O Festival proseguirá nos vindeiros días con máis actuacións nos concellos de Ferrol, Ourense, Lalín, Pazos de Borbén, Brión, A Coruña, Teo e Vigo, alén de Santiago de Compostela. Algúns dos espectáculos xa teñen o cartel de entradas esgotadas, como no caso da función de Charo Pita, pero aínda quedan prazas para as restantes.
Outro evento que completou o seu aforo foi o de Pablo Díaz na Nave de Vidán (Santiago) pero por mor das novas restricións que entrarán en vigor o venres, a actividade vai ser adiada. As persoas que tiñan entrada terán preferencia para a nova data que será comunicada máis adiante pola organización.
A información sobre os artistas pódese consultar na web do festival (http://festivalatlantica.gal/). Tamén están dispoñibles o programa das actuacións e mais os detalles sobre o proceso de reserva de convites das funcións presenciais.
Agás no caso de Ferrol e Teo, a maioría das funcións son, polo de agora, presenciais, pero dada a cambiante situación sanitaria, esta previsión está suxeita a modificacións. En todo caso, calquera alteración será anunciada a través das canles do Festival Atlántica.
Unha vez máis suspéndese a Feira de Santos de Monterroso. A primeira vez que se suspendeu foi en 1918, debido á pandemia de gripe, e a segunda en 2020, debido á de coronavirus. Milleiros de persoas acudiron a ela ininterrompidamente dende hai máis de 700 anos, coa única excepción coñecida da súa prohibición nestes dous anos.
Da suspensión da feira en 1918 falounos maxistralmente Jesús Otero Pereiras no libro As Feiras de Monterroso, que o IEU publicou en 2019 e no que o filólogo Xesús Alonso Montero ilustrounos falando das variantes da máis popular cántiga, a dos 25 xastres, verdadeiro himno taberneiro da Ulloa.
Mais foi historiadora do IEU, María José Gómez Alvite, coordinadora deste libro, a que, co seu descubrimento dun documento do ano 1286, confirmou as hipóteses sobre a antigüidade da Feira de Santos. A ela debémoslle as mellores páxinas que se escribiron sobre o tema, como foi o libro 500 anos de feira de Monterroso.Elementos do patrimonio histórico editado polo Concello de Monterroso en 2010.
A nosa historiadora abriu tamén camiños noutros eidos e marcou pautas que seguiron outros investigadores, como foron a primeira investigación sobre o Camiño Santo, que estamos actualmente estudando e promocionando, ou o primeiro proxecto sobre o centro de interpretación das feiras de Monterroso, que serviu de base para un novo proxecto do IEU, o do Museo de Monterroso.
A feira de Monterroso non so é un lugar e un tempo de encontro, de exposición, de transacción, de desfrute, de intercambio ou de relación social, tamén o foi de rebelión, xa que nela xurdiu a revolta antifiscal de 1790, episodio magnificamente relatado por Fernando Salgado en Cairón nº 1.
Así mesmo, o IEU contribuíu á divulgación das feiras de Monterroso organizando en 2018 a exposición Por Feiras e mercados, cedida polo Arquivo Histórico Provincial de Lugo, con fotografías realizadas nos anos 50 e 60 por José Luis Vega, o célebre fotógrafo e reporteiro gráfico do xornal El Progreso.
Neste sombrío 1º de novembro de 2020 non celebraremos a Feira de Santos, pero quédannos as vellas fotografías ou os libros citados para lembrala, con textos que inspiraron artigos e entrevistas posteriores, como é o caso da entrañable reportaxe da monterrosina Marina García no programa de Mara Torres El Faro de la Ser, na que interveu o concelleiro Xabier Vázquez García.
Esta reportaxe foi emitida o 30/10/2020 no programa El Faro, da cadea SER, entre o minuto 1:20:15 e o 1:28:25. Indispensable escoitala completa xa que remata cunha versión fermosísima de Guadi Galego da cántiga dos 25 xastres. Enviamos o enlace
Son achegas de pequenos grans de area para conseguir que a Feira de Monterroso sexa declarada Festa de Interese Turístico Nacional (de momento é Feira de Interese Turístico Galego).
